DEVE DİKENİ (Silybum marianum) REHBERİ: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP “Testosteron artışı iddiaları popüler; ancak klinik kanıt düzeyi genellikle zayıf ve tutarsızdır.” Deve dikeninin testosteronu artırdığına dair iddialar daha çok internet içeriklerinde dolaşır. Bilimsel literatürde deve dikeni/silymarin odaklı çalışmaların ana ekseni karaciğer ve antioksidan etkiler olup, testosteron artışı üzerine güçlü, geniş ölçekli insan verisi sınırlıdır. Bazı mekanistik hipotezler (oksidatif stresin azalmasıyla hormon ekseninin dolaylı desteklenmesi gibi) teorik olarak öne sürülse de bu, “testosteron yükseltir” şeklinde kesin bir sonuca dönüşmez. Testosteron düşüklüğünün yaygın nedenleri; uyku yetersizliği, obezite, insülin direnci, yoğun stres, bazı ilaçlar, tiroid sorunları ve yaşla ilişkili değişimlerdir. Bu nedenle klinik olarak doğru yaklaşım; sabah aç karnına hormon ölçümü, gerekirse tekrar test ve altta yatan nedenlerin düzeltilmesidir. Hedef; tek bir bitkiyle hormon “yükseltmek” değil, hormon eksenini bozan faktörleri çözmektir. Risk noktası: Bazı takviye ürünleri “erkeklik artırıcı” gibi pazarlanır ve içeriğinde etiket dışı maddeler bulunabilir. Bu durum karaciğer için de risk doğurabilir. Ayrıca karaciğer metabolizması üzerinden bazı ilaçlarla etkileşim ihtimali de göz ardı edilmemelidir. Özet: Deve dikeni testosteron artırıcı olarak güvenilir biçimde önerilecek kanıta sahip değildir. Testosteron hedefi varsa; uyku, kilo yönetimi, direnç antrenmanı, yeterli protein ve klinik değerlendirme daha yüksek getirili ve daha güvenlidir.