MELATONİN VE UYKU: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR REHBER “En iyi ilaç, doğru tanıya göre seçilendir.” “En iyi uyutan ilaç” kişiye göre değişir; çünkü uykusuzluğun nedeni değişir. Anksiyete kaynaklı uykusuzluk, ağrı, depresyon, uyku apnesi, huzursuz bacak, ritim bozukluğu gibi farklı tablolar farklı yaklaşım ister. Bu yüzden en doğru strateji, önce nedeni netleştirmektir. Kısa vadede bazı reçeteli ilaçlar uykuya dalmayı hızlandırabilir; ancak tolerans, bağımlılık riski, gündüz sersemlik ve düşme riski gibi yan etkiler nedeniyle hekim planı olmadan kullanılmamalıdır. Melatonin burada farklı bir yerde durur: sedatif olmaktan çok “zamanlama ajanı”dır. Jet lag ve sirkadiyen bozukluklarda ‘en mantıklı’ seçeneklerden biri olabilir; ama ağır insomnia’da tek başına yeterli olmayabilir. Kronik insomnia’da en güçlü kalıcı yaklaşım CBT-I ve yaşam tarzı düzenlemeleridir. Eğer “en iyi uyutan”ı arıyorsanız, bu genellikle en hızlı çözüm arayışıdır; fakat uzun vadede en iyi sonuç, uyku hijyeni + davranışsal tedavi + gerekli ise hedefe yönelik tıbbi tedavi kombinasyonundan gelir. Doktorla görüşmeden ilaç seçmek yerine, belirtileri ve uyku örüntüsünü analiz ederek ilerleyin.