GÖZ SAĞLIĞINI KORUMAK: BİLİM TEMELLİ SORU–CEVAP REHBERİ “Göz, sadece ‘görme’ organı değil; uyku, ekran, beslenme ve dolaşımın birlikte yönettiği hassas bir biyolojik sistemdir.” Göz sağlığını korumanın en etkili yolu tek bir mucize üründen değil, riskleri azaltan bir “rutin mimarisi” kurmaktan geçer. Birinci katman: ekran ve yakın çalışma hijyeni. Uzun süre yakına odaklanmak göz kırpma sıklığını düşürerek kuruluğu artırabilir; düzenli ara vermek, parlama/yansıma azaltmak, ekranı göz hizasının biraz altına konumlamak ve ortam nemini iyileştirmek bu yükü azaltır. İkinci katman: kuru göz ve kapak kenarı bakımı. Kuru göz; göz yüzeyinde homeostaz bozulması ve inflamasyon döngüsüyle ilerleyebilir; uygun suni gözyaşı seçimi, kapak hijyeni ve çevresel düzenleme önemli bir “bakım paketi”dir. Üçüncü katman: beslenme ve damar sağlığı. Yeşil yapraklı sebzeler (lutein/zeaksantin), omega-3 kaynakları, yeterli protein ve mikrobesinler (özellikle A, C, E, çinko; seçilmiş gruplarda AREDS2 formülü) retina/oksidatif stres yükünü yönetmeye yardımcı olabilir. Dördüncü katman: davranışsal koruma. Sigara, UV maruziyeti, düzensiz uyku ve kontrolsüz diyabet/hipertansiyon göz damarlarına ve retinaya doğrudan zarar verir. Son katman: düzenli muayene. “Ağrısız ilerleyen” glokom veya diyabetik retinopati gibi durumlarda erken yakalama, görme kaybını geri döndürmekten çok daha değerlidir. Kırmızı bayraklar varsa (ani görme kaybı, şiddetli ağrı, ışık çakmaları/perde inmesi, travma/kimyasal temas) beklemeden göz hekimine başvurulmalıdır.