İbrahim Saraçoğlu Diş Sıkma (Bruksizm) Tedavisi Önerileri Nelerdir?

Diş sıkma (bruksizm); çoğunlukla stres/anksiyete, uyku düzeni bozuklukları, çene kapanışı (oklüzyon) ve çiğneme kaslarının aşırı aktivitesiyle ilişkilidir. Bu nedenle “tek hamlede çözüm” vaat eden yaklaşımlar yerine, nedenleri katman katman ele alan bir plan daha rasyoneldir. Kesin tanı için diş hekimi muayenesi gerekir; çünkü mine aşınması, diş kırıkları, dolgu/kaplama hasarı, çene ekleminde (TME) yüklenme ve kas hassasiyeti gibi bulguların klinik değerlendirmesi önemlidir.

Pratik yaklaşım iki fazda yönetilir: kısa vadede koruma + semptom kontrolü, uzun vadede ise tetikleyicilerin kalıcı yönetimi. Kısa vadede en sık önerilen yöntem gece plağı (oklüzal splint) kullanımıdır. Gece plağı, diş yüzeylerini korur ve çene kaslarına binen yükü azaltmaya yardımcı olabilir. Bunun yanında kas gevşetici çene egzersizleri, sıcak uygulama, gün içinde “dişler temas etmeyecek, dudaklar kapalı–çene serbest” farkındalığı gibi davranış düzenlemeleri semptomları hafifletebilir.

Uzun vadede başarının anahtarı, bruksizmi tetikleyen sistemi iyileştirmektir: stres yönetimi (nefes egzersizi, gevşeme rutinleri, gerekirse psikolojik destek), uyku hijyeni (düzenli uyku saati, gece kafein/alkol kısıtlaması, ekran maruziyetini azaltma) ve diş hekimi tarafından gerekli görülürse kapanış analizi ile çene kapanışındaki sorunların değerlendirilmesi. Bazı bireylerde bruksizm; reflü, bazı ilaçlar, uyarıcı madde kullanımı veya uyku ile ilişkili başka durumlarla birlikte seyredebilir; bu nedenle tedavi “tek disiplin” değil, gerektiğinde multidisipliner planlanır.

Özet: Diş sıkma (bruksizm) genellikle stres, uyku düzeni, çene kapanışı ve kas aktivitesi ile ilişkilidir. Kesin tanı için diş hekimi muayenesi gerekir. Kısa vadede gece plağı, kas gevşetici egzersizler ve stres yönetimi; uzun vadede kapanış analizi ve tetikleyici faktörlerin yönetimi önerilir. Şikâyet devam ediyorsa mutlaka hekim değerlendirmesi yapılmalıdır.

• Acil değerlendirme gerektirebilecek durumlar: Şiddetli çene kilitlenmesi, artan yüz/çene ağrısı, diş kırığı, belirgin eklem sesiyle fonksiyon kaybı, uyku apnesi şüphesi.
• Hedef KPI’lar: Sabah ağrısı/baş ağrısında azalma, diş hassasiyetinde düşüş, uyku kalitesinde iyileşme, kas spazmında azalma.