MELATONİN VE UYKU: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR REHBER “Kesin uyutan şey çoğu zaman ‘doğru düzen’dir, tek bir tablet değil.” Melatonin kesin uyutur mu? Hayır, garanti vermez. Çünkü melatonin sedatif bir hipnotik gibi çalışmaz; daha çok sirkadiyen ritme “gece” sinyali gönderir. Bu sinyal; doğru zamanda verilirse uykuya dalmayı kolaylaştırabilir, yanlış zamanda verilirse ters etki yapabilir. Ayrıca uykusuzluğun nedeni (stres, anksiyete, depresyon, ağrı, uyku apnesi, geç ekran kullanımı) çözülmeden tek başına kesin sonuç beklemek gerçekçi değildir. Bazı kişilerde melatonin çok iyi çalışır: özellikle geç yatma eğilimi olanlar, jet lag yaşayanlar veya biyolojik saati kaymış olanlarda. Bazı kişilerde ise etkisi minimal olur. Bu yüzden “kesin” yerine “doğru endikasyonda anlamlı” demek daha doğrudur. Eğer hedefiniz hızlı uyumaksa, melatonin tek başına değil; ışık azaltma, düzenli yatış-kalkış, kafein kontrolü ve zihinsel sakinleşme rutiniyle birlikte kullanılmalıdır. 1–2 haftada anlamlı fark yoksa, altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi ve gerekirse CBT-I gibi kanıta dayalı yaklaşımlara geçmek gerekir.