AKCİĞER SAĞLIĞI: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP REHBERİ “Akciğeri ‘temizleyen’ tek bir çay yok; akciğeri koruyan bir strateji var: dumanı kes, enfeksiyonu önle, kondisyonu artır.” Akciğer sağlığında en yüksek getirili hamleler, mucize gıdalardan değil; risk azaltımından gelir. Birinci sırada tütün ve duman maruziyeti vardır: sigara, nargile ve pasif duman; KOAH ve akciğer kanseri başta olmak üzere solunum hastalıklarının en güçlü ve değiştirilebilir risk faktörleridir. İkinci sırada enfeksiyon önleme gelir: grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, özellikle risk gruplarında ağır akciğer enfeksiyonlarını azaltmada kritik rol oynar. Üçüncü sırada “akciğer kondisyonu” vardır: düzenli aerobik egzersiz, nefes darlığı eşiğini yükseltir; özellikle KOAH gibi kronik hastalıklarda pulmoner rehabilitasyon; egzersiz kapasitesi ve yaşam kalitesini iyileştiren kanıtlı bir yaklaşımdır. Günlük uygulama planı: • Dumanı sıfırla: sigara/nargile bırak, pasif dumandan kaçın • Aşı planını güncelle: grip + pnömokok (yaş/riske göre) • Haftada 150 dk orta şiddetli yürüyüş + 2 gün kuvvet antrenmanı • Ev içi hava kalitesi: havalandırma, küf-nem kontrolü, yoğun kimyasal kokulardan kaçınma • Nefes farkındalığı: büzük dudak solunumu, diyafram solunumu (özellikle nefes darlığında) Alarm bulguları: istirahatte nefes darlığı, kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı, göğüs ağrısı, 2–3 haftadan uzun süren öksürük; tıbbi değerlendirme gerektirir.