DEVE DİKENİ (Silybum marianum) REHBERİ: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP “Çiğ tüketim mümkün olabilir; ama doz ve hijyen kontrolü standardize takviye kadar öngörülebilir değildir.” Deve dikeni tohumunu çiğ tüketen kişiler vardır; genellikle öğütüp yoğurtla karıştırma gibi yöntemler kullanılır. Ancak klinik literatürde etkilerin büyük bölümü standardize silymarin ekstreleriyle çalışıldığı için, çiğ tohum tüketimiyle aynı doz ve etkiyi beklemek doğru değildir. Çiğ tohumda silymarin miktarı; bitkinin türü, yetiştiği koşullar ve saklama şartlarına göre değişebilir. Güvenlik ve tolerans açısından dikkat edilmesi gerekenler: • Sindirim hassasiyeti: Bazı kişilerde mide bulantısı, şişkinlik, ishal yapabilir. Küçük miktarla başlayıp toleransı görmek önemlidir. • Alerji: Deve dikeni, papatyagiller (Asteraceae) ailesiyle ilişkili olduğundan bu aileye alerjisi olanlarda reaksiyon riski artabilir. • İlaç etkileşimleri: Bitkisel ürünler özellikle kan sulandırıcılar ve diyabet ilaçlarıyla etkileşim potansiyeli nedeniyle dikkat ister. • Hijyen ve kalite: Açıkta satılan tohumlarda küf/aflatoksin gibi riskler teorik olarak gündeme gelebilir; güvenilir kaynak seçimi önemlidir. Yoğurtla tüketim: Tıbbi olarak “yasak” değildir; yoğurt proteini ve fermente yapısıyla sindirimi kolaylaştırabilir. Ancak temel mesele; dozun standart olmamasıdır. Özet: Çiğ/yoğurtla tüketim mümkündür ama “tıbbi hedef” (enzim düşürme gibi) varsa standardize ürün ve hekim takibi daha öngörülebilir bir yoldur.