DEVE DİKENİ (Silybum marianum) REHBERİ: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP “Bu üçlü genelde ‘karaciğer kompleksi’ diye satılır; fayda varsa bile mekanizma ve kanıt düzeyi bitkiden bitkiye değişir.” Deve dikeni (silymarin) en çok karaciğer enzimleri ve yağlı karaciğer bağlamında “destek” olarak incelenir. Enginar (Cynara scolymus) yaprak ekstreleri ise daha çok safra akışı, hazım ve lipid metabolizması gibi alanlarda konuşulur; bazı çalışmalarda kolesterol parametrelerinde iyileşme bildirilmiştir. Hindiba (Cichorium intybus) ise özellikle “inülin” gibi prebiyotik lif içeriğiyle bağırsak ekosistemini destekleyebilir; bağırsak–karaciğer ekseni üzerinden dolaylı fayda teorik olarak mümkündür. Bu kombinasyonların artısı: tek üründe çoklu hedef (karaciğer, sindirim, bağırsak) sunmasıdır. Eksisi: Dozların çoğu zaman “klinik çalışmalardaki etkin dozlara” ulaşmaması ve kanıtın kombine formüllerde daha sınırlı olmasıdır. Ayrıca safra taşı/safra yolu sorunu olanlarda enginar benzeri “safra” odaklı bitkiler semptomları tetikleyebilir. Bu yüzden sağ üst karın ağrısı, yemekle artan bulantı, sarılık gibi bulgular varsa “kompleks” ürünler yerine tıbbi değerlendirme gerekir. Özet: Bu üçlü, doğru kişide ve doğru beklentiyle “destekleyici” olabilir; fakat yağlı karaciğerde ana çözüm kilo/metabolik kontrol, sindirim şikâyetlerinde ana çözüm ise beslenme düzeni ve altta yatan nedenin saptanmasıdır. Takviyeyi temel planın yerine koymak doğru değildir.