DEVE DİKENİ (Silybum marianum) REHBERİ: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP “Laboratuvarda umut veren bulgular, kanserde ‘insanda tedavi eder’ anlamına gelmez.” Deve dikeni (silymarin/silibinin) için laboratuvar ve hayvan çalışmalarında; hücre çoğalması, oksidatif stres ve bazı sinyal yolakları üzerinde etkiler bildirilebilir. Bu, bilimsel olarak “incelenmeye değer” bir sinyaldir; fakat klinikte kanser tedavisi için “hangi kansere iyi gelir” şeklinde kullanılabilecek bir kanıt düzeyi değildir. Kanserde güvenilir öneri, insanlarda yapılmış güçlü klinik çalışmalarla desteklenmelidir. Mevcut verilerle deve dikeni, kanser tedavisi yerine geçmez; kemoterapi/radyoterapi gibi tedavileri “destekleyip desteklemediği” konusunda bile net bir konsensüs yoktur. Daha önemlisi: Bitkisel ürünler bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebilir. Karaciğer enzimleri üzerinden ilaç metabolizmasını değiştirme ihtimali teorik olarak gündeme gelebilir. Bu nedenle onkoloji hastalarında “bitkisel takviye” plansız kullanıldığında, tedavinin etkinliği veya yan etki profili etkilenebilir. Ayrıca “kanser iyi gelir” iddiasıyla ürün kullanmak, tıbbi tedaviyi geciktirme riskini artırır ki bu en kritik zarardır. Eğer hasta karaciğer fonksiyonlarını desteklemek için bir ürün arıyorsa (örneğin tedavi sırasında enzim yükselmesi gibi), bu karar mutlaka onkolog ve gerekiyorsa hepatologla birlikte verilmelidir. Bazı durumlarda hekim kontrollü destekler planlanabilir; ancak bu, “kanseri tedavi eder” demek değildir. Özet: Deve dikeni için kanserde klinik düzeyde “iyidir” denebilecek bir kanıt yoktur; onkoloji hastalarında kullanımı mutlaka hekimle yönetilmelidir.