DEVE DİKENİ (Silybum marianum) REHBERİ: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP “‘Kan temizleme’ tıbbi bir terim değildir; vücudun asıl arıtma sistemi karaciğer, böbrek ve bağırsaktır.” “Kanı temizler mi?” sorusu genellikle toksinlerin atılması, kolesterol/şekerin düzelmesi veya halsizliğin geçmesi gibi beklentileri kapsar. Tıpta kanı doğrudan “temizleyen” bir bitki kavramı yoktur. Vücudun arıtma/denge sistemleri karaciğer, böbrek, bağırsak ve akciğerlerdir. Deve dikeni bu çerçevede, en çok karaciğer hücresi stresini azaltmaya yönelik antioksidan/anti-inflamatuvar mekanizmalarla “destek” olarak tartışılır. Yani doğru ifade: “Bazı koşullarda karaciğer fonksiyonlarını dolaylı destekleyebilir.” Eğer kişinin hedefi “daha temiz kan” hissiyse, bilimsel olarak daha güçlü kaldıraçlar şunlardır: alkolün azaltılması, kilo yönetimi, şekerli/ultra işlenmiş gıdaların kısılması, düzenli uyku, yeterli protein ve lifli beslenme, insülin direncinin yönetimi. Yağlı karaciğer bu başlıklardan doğrudan etkilenir ve “kanı temizleme” diye anlatılan şikâyetlerin önemli bir kısmı aslında metabolik yükle ilişkilidir. Dikkat: “Detoks” adı altında çoklu bitkisel karışımlar, etiket dışı maddeler ve ilaç etkileşimleri nedeniyle karaciğere yük bile bindirebilir. Bu nedenle deve dikeni dahil bitkisel ürünleri “arıtma” iddiasıyla sınırsız kullanmak doğru değildir. Özet: Kanı temizlemek yerine, karaciğer–böbrek–bağırsak sistemini gerçekçi ve ölçülebilir şekilde desteklemek gerekir; deve dikeni bu planın yalnızca küçük bir parçası olabilir.