DEVE DİKENİ (Silybum marianum) REHBERİ: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP “Bazı kişilerde enzimlerde düşüş görülebilir; ama ‘neden yükseldi?’ sorusu yanıtlanmadan kalıcı çözüm beklenmez.” Klinik çalışmalarda silymarin/silibinin içeren deve dikeni ekstrelerinin; özellikle yağlı karaciğer (NAFLD/MASLD) gibi metabolik temelli durumlarda ALT ve AST gibi transaminazlarda düşüş sağlayabildiği bildirilen derlemeler vardır. Bu düşüş genellikle “mütevazı” düzeydedir ve her çalışmada aynı sonuç elde edilmez. Farklılıkların ana nedenleri: kullanılan ürünün standardizasyonu (silymarin miktarı), doz, kullanım süresi, kişinin diyet/kilo durumu ve eşlik eden diyabet–insülin direnci gibi faktörlerdir. Burada kritik prensip şudur: Karaciğer enzimleri bir “alarm”dır. Enzim yüksekliğinin nedeni (yağlı karaciğer, ilaç/alkol etkisi, hepatitler, safra yolu sorunları vb.) netleşmeden sadece destek ürünüyle ilerlemek doğru değildir. Ayrıca enzim düşmesi, karaciğerin tamamen düzeldiği anlamına gelmez; karaciğerde yağlanma veya fibrozis devam edebilir. Bu nedenle takipte; ultrason, risk skorları ve hekim planı gerekebilir. Nasıl daha akıllı kullanılır? Eğer hekim “metabolik yağlı karaciğer” dedi ve ana plan kilo yönetimi + beslenme ise, standardize silymarin ürünleri 8–12 haftalık deneme şeklinde düşünülebilir. Ama alkol kullanımına devam edip “deve dikeni enzim düşürsün” yaklaşımı sürdürülebilir değildir. Özet: Evet, bazı kişilerde enzimleri düşürebilir; fakat ana çözüm, enzim yükselten nedeni düzeltmektir.