DEVE DİKENİ (Silybum marianum) REHBERİ: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP “Karaciğeri tek bir bitkiyle ‘sıfırlamak’ mümkün değil; deve dikeni en iyi ihtimalle doğru hedefte destekleyici bir araçtır.” Deve dikeni denince genellikle “silymarin / silibinin” içeren ekstreler kastedilir. Klinik literatürde en çok çalışılan alan karaciğerle ilgilidir: özellikle karaciğer enzim yüksekliği, metabolik yağlı karaciğer (NAFLD/MASLD) gibi durumlarda bazı çalışmalarda ALT/AST gibi enzimlerde mütevazı düşüşler raporlanmıştır. Ancak etki büyüklüğü ürünün standardizasyonuna (silymarin miktarı), doza, kullanım süresine ve kişinin temel yaşam tarzına bağlıdır. Yani deve dikeni “tek başına tedavi” değil; beslenme, kilo yönetimi, alkolün azaltılması ve metabolik risklerin kontrolüyle birlikte değerlendirildiğinde anlamlı olabilir. Antioksidan ve anti-inflamatuvar mekanizmalar üzerinden “karaciğer hücresi stresini azaltma” hipotezi öne çıkar; fakat her karaciğer hastalığında (viral hepatit, siroz, otoimmün hepatit) aynı sonuç beklenmez. En kritik uyarı: Karaciğer hastalığı olan kişide “bitkisel ürün kullanıyorum” diyerek hekim takibinden kopmak, gecikmiş tanı ve tedaviye yol açabilir. Ayrıca bitkisel ürünler ilaçlarla etkileşebilir; özellikle kan sulandırıcılar, diyabet ilaçları ve bazı karaciğerden metabolize edilen ilaçlar kullananlar doktora/eczacıya danışmalıdır. Özet: Deve dikeni; en güçlü kanıtı karaciğer enzimleri ve yağlı karaciğer alanında “destek” seviyesinde olan, standardize ürün seçimi ve tıbbi takiple kullanılabilecek bir bitkidir.