Akciğere en fazla zarar veren faktörlerin başında tütün ürünleri ve pasif duman maruziyeti gelir. Sigara; akciğer dokusunu zedeler, KOAH ve akciğer kanserinin en önemli nedenleri arasındadır. Pasif duman için “güvenli seviye yoktur” yaklaşımı, halk sağlığı otoritelerince vurgulanır. Bunun yanında; mesleki maruziyetler (silika, asbest, kömür tozu, kaynak dumanı), ev içi kirleticiler (küf, yoğun kimyasal kokular), hava kirliliği, kontrolsüz reflü/aspirasyon, tekrarlayan enfeksiyonlar ve kötü yönetilen astım da akciğer sağlığını bozabilir. Özellikle yanlış anlaşılmalar: • “Sadece biraz içiyorum” → paket/yıl birikimi önemlidir; düşük doz bile risk taşır. • “Nargile daha masum” → duman maruziyeti yüksektir; risk azaltmaz. • “Bitki çayı temizler” → maruziyeti kesmeden ‘temizleme’ iddiası gerçekçi değildir. Risk azaltım planı: • Tütünü tamamen bırak + ev/iş ortamında dumansız alan • Maruziyet varsa maske/filtre + iş sağlığı önlemleri • Düzenli takip: kronik öksürük/nefes darlığında spirometri • Aşılar ve egzersizle akciğer rezervini koruma Sürekli öksürük, balgam, hırıltı veya efor nefes darlığı varsa “normalleşmiş” kabul etmeyin; erken değerlendirme, geri dönüşsüz hasarı sınırlayabilir.