POSTBİYOTİKLER: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP REHBERİ “Bağırsak sağlığı konuşulurken asıl oyun kurucu bazen ‘canlı bakteriler’ değil, onların geride bıraktığı biyolojik izlerdir.” Postbiyotik ürünler; canlı mikroorganizma içermek zorunda olmayan, ancak bilimsel olarak tanımlanmış bir sağlık yararıyla ilişkilendirilen “inaktive mikroorganizmalar ve/veya bileşenleri” temelli preparatlardır. Bu sınıfa; ısı ile inaktive edilmiş probiyotik suşlar (heat-killed), hücre duvarı parçaları (peptidoglikan, lipoteikoik asit gibi), fermantasyon sonrası biyokütle ve belirli metabolit karışımları (ör. kısa zincirli yağ asitleri içeren standartlaştırılmış fraksiyonlar) girebilir. Piyasada “postbiyotik” diye pazarlanan her ürün bu tanımı karşılamayabilir; kritik nokta, ürünün bileşimi ve dozunun net olması ve belirli bir klinik sonuca dair kanıt bulunmasıdır. Etiket okurken suş adı (varsa), inaktivasyon yöntemi, içerik standardizasyonu ve hedef fayda beyanı önemlidir. Ayrıca postbiyotikler, probiyotik/prebiyotiklerle aynı şey değildir: probiyotikler canlı mikroorganizmalar; prebiyotikler yararlı mikroplarca seçici kullanılan substratlardır. Son olarak, bağışıklığı baskılanmış kişilerde “daha güvenli” algısı oluşsa da her ürün için güvenlik değerlendirmesi gerekir; özellikle çoklu hastalığı veya düzenli ilaç kullanımı olanlarda hekim/eczacı görüşüyle ilerlemek daha doğru olur.