Bağışıklık sistemi düşüklüğü hangi testle anlaşılır?
Bağışıklık sistemi “düşüklüğü” tek bir testle kesinleşmez; şikâyetlerin tipi (sık enfeksiyon, ağır seyir, tekrar eden zatürre vb.) ve muayene bulguları ile birlikte değerlendirilir. Ancak klinikte sık kullanılan temel bir tarama paneli vardır:
1) Tam Kan Sayımı (CBC) + formül lökosit: Beyaz kan hücreleri, lenfosit ve nötrofil gibi bağışıklık hücrelerinin sayısal durumunu gösterir. Bazı immün yetmezliklerde veya ilaç etkilerinde hücre sayıları düşebilir.
2) Serum immünoglobulinleri (IgG, IgA, IgM; bazen IgE): Antikor üretimiyle ilgili “humoral bağışıklık” taramasında temel testtir. Düşük bulunursa, yaşa göre referansla ve klinik öyküyle birlikte yorumlanır.
3) Aşı yanıtları / antikor titresi: Kişinin daha önceki aşılarına (ör. tetanoz, pnömokok gibi) verdiği yanıt; antikor üretiminin fonksiyonel olup olmadığını gösterir.
4) Gerekirse ek testler: Lenfosit alt grupları, kompleman sistemi testleri, nötrofil fonksiyon testleri veya genetik değerlendirmeler.
Önemli nokta: “Sık grip oluyorum” her zaman immün yetmezlik demek değildir. Uyku bozukluğu, stres, çocukla temas, kapalı ortam çalışma, sigara, demir/B12 eksikliği gibi faktörler daha sık neden olur. Bu yüzden test, “kimde gerekli?” sorusuyla başlar. Eğer enfeksiyonlar olağan dışı sık ve ağırsa, tekrarlayan zatürre/sinüzit varsa veya antibiyotiklere rağmen sık nüks oluyorsa, bu testler hekimin yönlendirmesiyle istenir. Doğru test–doğru yorum; gereksiz takviye denemelerinden daha hızlı ve daha güvenlidir.