Bağışıklık “bozuldu” denince iki farklı durum olabilir: (1) yaşam tarzı ve beslenmeye bağlı, geri döndürülebilir zayıflama; (2) altta yatan hastalığa bağlı ikincil bağışıklık sorunu (ör. diyabet, böbrek hastalığı, bazı ilaçlar) veya nadiren primer immün yetmezlik. Doğru çözüm, önce hangi grupta olduğunuzu ayırmaktır. Geri döndürülebilir zayıflamada en etkili strateji 4 adımlıdır: Adım 1: Uyku ve stresin düzenlenmesi. Uyku düzensizliği ve kronik stres, bağışıklık yanıtını hem zayıflatır hem de gereksiz inflamasyonu artırır. 2–4 hafta düzenli uyku çoğu kişide belirgin fark yaratır. Adım 2: Beslenme temeli. Protein yetersizliği, düşük lif, yüksek şeker ve ultra işlenmiş gıdalar bağışıklığın “hızlı düşen” nedenleridir. Günlük öğünlere baklagil, sebze, tam tahıl ve fermente gıda eklemek; bağırsak bariyerini ve mikrobiyotayı destekler. Adım 3: Eksiklikleri düzeltme. D vitamini, çinko, demir, B12 gibi eksiklikler varsa yerine koymak rasyoneldir; ancak “rastgele yüksek doz” yaklaşımı yan etki ve etkileşim riski taşır. Adım 4: Hareket ve güneş. Düzenli orta şiddette aktivite ve gündüz ışığı; metabolizma ve uyku üzerinden bağışıklık dengesini iyileştirir. Eğer sık ve ağır enfeksiyonlar, uzun iyileşme süreleri, tekrarlayan zatürre/deri enfeksiyonları, açıklanamayan kilo kaybı veya lenf bezi büyümeleri varsa “sadece takviye” ile oyalanmayın; hekim değerlendirmesi ve temel testler (tam kan sayımı, immünoglobulinler vb.) gerekir. İyi haber: çoğu kişide problem sistemsel değil, düzeltilebilir alışkanlıklardır.