Toplumda genel kanı, kilo vermenin tamamen kişisel disiplin ve iradeyle ilgili olduğu yönünde. Ancak tıp uzmanları ve diyetisyenler, resmin çok daha karmaşık olduğunu vurguluyor. Obeziteyle mücadelenin neden herkes için eşit bir yarış olmadığını anlamak için biyolojik ve çevresel faktörlere yakından bakmak gerekiyor.

Kilo kontrolü, sanılanın aksine mide değil, beyin tarafından yönetilen bir süreç. Araştırmalar, özellikle MC4R gibi genlerin, doyma hissini ve açlık sinyallerini doğrudan etkilediğini gösteriyor.

• Açlık Sinyalleri: Bazı genetik varyasyonlara sahip bireyler, yemekten sonra daha az tokluk hissederken daha sık acıkıyor.
• Metabolizma Hızı: Genler, vücudun enerjiyi ne kadar hızlı yaktığını ve yağ depolama eğilimini de belirliyor.

Vücudun, biyolojik olarak korumaya çalıştığı bir "ayar noktası" (set point) ağırlığı bulunur. Bir termostatın oda sıcaklığını sabit tutması gibi, vücut da belirlediği kilonun altına düşüldüğünde savunma mekanizmalarını devreye sokar:

• Direnç: Sert diyetlerle kilo kaybedildiğinde, beyin bunu bir "kıtlık" sinyali olarak algılar.
• Tepki: Metabolizma yavaşlar ve açlık hormonu olan leptin sinyalleri bozulur. Bu durum, kişinin iradesinden bağımsız olarak kontrol edilmesi güç bir yeme dürtüsü yaratır.

Uzmanlara göre, günümüzdeki obezite artışının temel sebebi insanların iradesinin zayıflaması değil, değişen yaşam koşullarıdır. "Obezojenik çevre" olarak adlandırılan bu yeni düzende şu faktörler öne çıkıyor:

• Aşırı işlenmiş ve ucuz gıdalara kolay erişim.
• Agresif gıda pazarlaması ve büyüyen porsiyonlar.
• Şehirleşme ile azalan fiziksel aktivite olanakları, kronik stres ve uyku bozuklukları.

İrade kavramı tamamen yok sayılmasa da, biyolojik bariyerlerin bu iradeyi ne kadar zorladığı asıl meseledir. Uzmanlar, iradeyi sabit bir güçten ziyade ruh hali, yorgunluk ve çevresel uyaranlardan etkilenen değişken bir kaynak olarak görüyor.

Sonuç olarak: Obezite mücadelesinde başarı, sadece "daha az ye" demekten değil; biyolojik gerçekleri kabul eden, şefkatli ve bilimsel temelli bir destek sisteminden geçiyor. Kilo yönetimini ahlaki bir yargıdan çıkarıp tıbbi bir süreç olarak görmek, uzun vadeli başarının anahtarı olarak kabul ediliyor.