Küçük Hücreli Olmayan Akciğer Kanseri (NSCLC): Belirtiler, Evreler ve Tedavi Seçenekleri

Non-Small Cell Lung Cancer (NSCLC), tüm akciğer kanserlerinin yaklaşık %80–85’ini oluşturan en yaygın histolojik gruptur. Bu grup; adenokarsinom, skuamöz hücreli karsinom ve büyük hücreli karsinom gibi alt tiplere ayrılır. NSCLC’nin temel özelliği, Small Cell Lung Cancer’a (SCLC) kıyasla daha yavaş ilerlemesi ve erken evrede cerrahiye daha uygun olmasıdır.

NSCLC genellikle uzun süre sessiz seyredebilir. Erken evrelerde belirgin semptom vermemesi, tanının çoğu zaman ileri evrelerde konmasına yol açar. Tanı sürecinde görüntüleme, biyopsi ve moleküler analizler birlikte değerlendirilir. NSCLC yönetimi, yalnızca tümörün boyutuna değil; lenf nodu tutulumu, metastaz durumu ve genetik mutasyonlara göre şekillenir.

NSCLC üç ana histolojik alt tipe ayrılır. Adenokarsinom, en sık görülen tiptir ve özellikle sigara içmeyenlerde veya hafif içicilerde daha yaygındır. Genellikle akciğerin periferik bölgelerinde gelişir ve hedefe yönelik tedavilere yanıt verebilen genetik mutasyonlar (EGFR, ALK vb.) içerebilir.

Skuamöz hücreli karsinom ise çoğunlukla uzun süreli sigara kullanımıyla ilişkilidir ve merkezi hava yollarına yakın yerleşir. Büyük hücreli karsinom daha nadirdir, agresif seyredebilir ve tanısı histopatolojik dışlama yoluyla konur. Alt tipin doğru belirlenmesi, tedavi planlamasında kritik öneme sahiptir.

NSCLC’nin erken evrelerinde semptomlar silik veya tamamen yok olabilir. Hafif öksürük, eforla nefes darlığı veya açıklanamayan yorgunluk gibi belirtiler genellikle göz ardı edilir. Bu durum, hastalığın tanısının gecikmesine neden olur.

İleri evrelerde ise kalıcı öksürük, kanlı balgam, göğüs ağrısı, kilo kaybı ve ses kısıklığı gibi belirtiler daha belirgin hâle gelir. Metastaz durumunda kemik ağrısı, baş ağrısı veya nörolojik bulgular görülebilir. Belirtilerin varlığı ve şiddeti, hastalığın evresiyle doğrudan ilişkilidir.

NSCLC evrelemesi, TNM sistemi kullanılarak yapılır: T (tümör boyutu), N (lenf nodu tutulumu) ve M (uzak metastaz). Bu üç parametrenin kombinasyonu hastalığın Evre I’den Evre IV’e kadar sınıflandırılmasını sağlar.

Evre I–II genellikle lokalize hastalığı temsil eder ve cerrahi tedavi şansı daha yüksektir. Evre III, bölgesel lenf nodu tutulumunu içerir ve multimodal tedavi gerektirir. Evre IV ise uzak metastaz varlığıyla tanımlanır ve sistemik tedaviler ön plandadır.

NSCLC tanısında ilk adım genellikle akciğer grafisi ve bilgisayarlı tomografidir. Şüpheli lezyonlar saptandığında PET-CT ile metabolik aktivite değerlendirilir. Kesin tanı ise biyopsi ile konur.

Modern yaklaşımda moleküler testler büyük önem taşır. EGFR, ALK, ROS1, BRAF ve PD-L1 gibi biyobelirteçler tedavi seçimini doğrudan etkiler. Tanı sürecinin eksiksiz yürütülmesi, kişiselleştirilmiş tedavinin temelini oluşturur.

Cerrahi tedavi, erken evre NSCLC’de en küratif yaklaşımdır. Tümörün tamamen çıkarılması, hastalıksız sağkalımı önemli ölçüde artırabilir. Lobektomi en sık uygulanan cerrahi tekniktir.

Ancak her hasta cerrahiye uygun değildir. Solunum kapasitesi, genel sağlık durumu ve tümörün anatomik yerleşimi değerlendirilmelidir. Cerrahi sonrası adjuvan kemoterapi veya radyoterapi gerekebilir.

Kemoterapi, NSCLC’de hem küratif hem palyatif amaçla kullanılır. Erken evrede cerrahi sonrası nüks riskini azaltmak için, ileri evrede ise hastalık kontrolü için uygulanır.

Radyoterapi, cerrahiye uygun olmayan hastalarda veya lokal kontrol amacıyla tercih edilir. Günümüzde konformal ve stereotaktik teknikler, sağlıklı dokuların korunmasını sağlar.

Hedefe yönelik tedaviler, belirli genetik mutasyonları taşıyan NSCLC hastalarında devrim yaratmıştır. EGFR, ALK ve ROS1 inhibitörleri, daha az yan etkiyle yüksek etkinlik sunar.

İmmünoterapi ise bağışıklık sistemini aktive ederek tümörle mücadele eder. PD-1/PD-L1 inhibitörleri, özellikle ileri evre NSCLC’de sağkalımı uzatmıştır.

NSCLC prognozu evreye, histolojiye ve moleküler profile bağlıdır. Erken evrelerde 5 yıllık sağkalım oranları belirgin şekilde daha yüksektir.

İleri evrelerde yeni tedaviler sağkalımı uzatsa da kür nadirdir. Prognoz, kişiselleştirilmiş tedaviyle iyileştirilebilir.

NSCLC tanısı sonrası düzenli takip büyük önem taşır. Tedavi yan etkilerinin yönetimi, yaşam kalitesini doğrudan etkiler.

Psikososyal destek, beslenme ve rehabilitasyon programları hastanın genel iyilik hâlini güçlendirir. NSCLC yönetimi, multidisipliner bir süreçtir.