Gece anksiyetesi; uykuya dalma aşamasında veya gece uyanınca ortaya çıkan yoğun endişe, kalp çarpıntısı, sık nefes alma, “kötü bir şey olacak” hissi ve zihnin durmamasıyla giden bir tablodur. Bazen panik atak şeklinde gelir; bazen de “uyuyamazsam yarın mahvolurum” gibi uykuya odaklı kaygı döngüsü olur. Bu durum, uykusuzluğu hem başlatır hem sürdürür: uykuyu zorladıkça sempatik sistem (alarm sistemi) aktive olur ve uyku daha da kaçar. Yönetimde iki hat var: (1) akut rahatlatma, (2) kök nedenin düzeltilmesi. Akut anda; loş ışıkta yavaş nefes (ör. 4–6 saniye nefes al, 6–8 saniye ver), kas gevşetme, kısa bir “not alıp bırakma” tekniği (zihni boşaltmak için endişeyi kâğıda yazma) ve yatakta uzun süre dönmemek yardımcı olabilir. Kök çözümde ise CBT-I ile anksiyete odaklı bilişsel tekniklerin birleşimi güçlüdür: uykuya dair felaketleştirmeyi azaltma, uyaran kontrolü, uyku kısıtlaması ve gündüz stres düzenleme. Alkol, nikotin ve geç kafein gece anksiyetesini artırabilir. Eğer gece anksiyetesi sıklaşıyor, gündüz panik/kaçınma davranışı gelişiyor veya depresyon eşlik ediyorsa profesyonel destek (psikiyatri/psikolog) önemlidir. Ağır çarpıntı, göğüs ağrısı, bayılma gibi belirtiler varsa kardiyak nedenler dışlanmalıdır. Bilimsel dayanak: İnsomni–anksiyete kısır döngüsünü hedefleyen CBT-I’nin ilk basamak olması (ACP) ve uyku bozukluklarında değerlendirme yaklaşımı.