KOENZİM Q10 (CoQ10) REHBERİ: BİLİMSEL AMA ANLAŞILIR SORU–CEVAP “Doğru tespit, doğru testten önce doğru soruyu sormakla başlar: Neyi açıklamaya çalışıyoruz?” CoQ10 eksikliği tespiti, hedeflenen klinik senaryoya göre değişir. Primer (genetik) CoQ10 eksikliğinden şüphelenilen durumlar genellikle nöromüsküler ve/veya böbrek bulgularıyla seyreder ve uzman hekim değerlendirmesi gerektirir. Bu olgularda plazma CoQ10 ölçümü destekleyici olabilir; bazı merkezlerde daha ileri biyokimyasal ve genetik incelemeler gündeme gelebilir. Sekonder eksiklikte ise yaklaşım daha pratiktir: statin kullanımı, yaş, kronik hastalıklar ve semptomlar (özellikle kas ağrısı/egzersiz intoleransı/yorgunluk) üzerinden şüphe doğar. Laboratuvar olarak “Coenzyme Q10, total” veya “reduced/total” gibi testler kullanılabilir. Burada kritik nokta yorumdur: CoQ10 kanda lipoproteinlerle taşındığından, kolesterol ve LDL düzeyleri ölçümü etkileyebilir. Bu yüzden bazı klinisyenler CoQ10/kolesterol oranı gibi yaklaşımları da değerlendirir; ancak standart yaklaşım laboratuvarın referans aralığı + klinik bağlamdır. “Kan tahlilim normal ama kendimi yorgun hissediyorum” gibi durumlarda sadece CoQ10’a odaklanmak çoğu zaman yanıltır. Önce hemogram, ferritin, B12, D vitamini, tiroid fonksiyonları, glukoz/insülin direnci, karaciğer–böbrek fonksiyonları ve uyku–stres faktörleri gözden geçirilmelidir. Özet: CoQ10 eksikliği tespiti mümkün olsa da, testin anlamı klinik bağlamla ortaya çıkar. Gereksiz test yerine, hekimle hedefe yönelik değerlendirme daha maliyet-etkin ve güvenlidir.