Başlangıç için en doğru kapı genellikle aile hekimi / dahiliye / pratisyen hekimdir; çünkü uykusuzluk bazen tiroid, anemi, ilaç yan etkisi, kronik ağrı, reflü gibi genel tıbbi sorunlarla ilişkilidir. Hekim; sürenizi (akut mu kronik mi), uyku düzeninizi, kafein-alkol kullanımını, psikolojik yükü ve eşlik eden belirtileri sorgular. Horlama, nefes durması, sabah baş ağrısı, gündüz aşırı uyuklama varsa göğüs hastalıkları veya uyku tıbbı (sleep clinic) değerlendirmesi öne çıkar; gerekirse uyku testi (polisomnografi veya ev tipi test) planlanır. Bacaklarda gece huzursuzluğu/karıncalanma baskınsa nöroloji (ve demir depoları değerlendirmesi) gündeme gelebilir. Eğer uykusuzluk belirgin kaygı-depresyon belirtileriyle birlikteyse psikiyatri veya klinik psikolog desteği değerlidir; özellikle CBT-I uygulayabilen uzmanlar kronik insomnide birinci basamak tedavinin omurgasını oluşturur. “Gece 3’te uyanıyorum, panik geliyor” gibi tablolar anksiyete bozuklukları, travma sonrası stres, depresyon veya sirkadiyen sorunlarla ilişkili olabilir ve multidisipliner yaklaşım gerekebilir. Acil durumlar: intihar düşüncesi, mani belirtileri, gerçeklikten kopma, göğüs ağrısı/nefes darlığı, bilinç bulanıklığı varsa gecikmeden acil başvuru gerekir. Bilimsel dayanak: Kronik insomnide CBT-I’nin ilk basamak olduğu ACP rehberi; uyku bozukluklarının değerlendirme yaklaşımı (Mayo Clinic); uyku apnesinde tanı testleri (AASM/NHLBI).